Mạng 6G và AI-native: Cơ hội Việt Nam dẫn đầu công nghệ toàn cầu

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự chuyển đổi từ 5G sang 6G trên toàn cầu. Trong bối cảnh này, Việt Nam đang vươn lên trở thành một trong những quốc gia tiên phong nhất, nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa nhân lực công nghệ hùng hậu, khả năng ứng dụng thực tế cao và sự hỗ trợ tích cực từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Qualcomm.

Làn sóng AI-native: Nền tảng cho thế hệ 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị, thay vì chỉ là một tính năng bổ sung. Điều này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống. Hàng triệu thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu, phản hồi theo thời gian thực mà không cần kết nối liên tục đến máy chủ trung tâm.

Mạng 6G được xây dựng như một nền tảng AI-native, có khả năng xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu. Điều này khác biệt với 5G, bởi vì 6G sẽ không chỉ cung cấp kết nối tốc độ cao, mà còn tích hợp sẵn khả năng suy luận AI ngay tại gốc mạng. Nó hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao.

Sự tích hợp này cho phép các thiết bị biên thực hiện các tác vụ phức tạp mà không phải gửi toàn bộ dữ liệu lên đám mây. Điều này vừa bảo vệ quyền riêng tư người dùng, vừa tăng tốc độ phản hồi. 6G không phải chỉ là mạng nhanh hơn 5G, mà là nền tảng để hiện thực hóa xu hướng "AI ở khắp mọi nơi" trên toàn cầu.

Sơ đồ so sánh kiến trúc mạng 5G và 6G, hình thể hiện quá trình xử lý dữ liệu phân tán

Sơ đồ so sánh kiến trúc mạng 5G và 6G, hình thể hiện quá trình xử lý dữ liệu phân tán

Cơ hội thương mại hóa 6G: Bước ngoặt cho Việt Nam

Năm 2026 không chỉ đơn thuần là một năm trong lịch sử công nghệ, mà là thời điểm khi các nhà lãnh đạo công nghệ và viễn thông toàn cầu cùng công nhận Việt Nam là một quốc gia có khả năng triển khai 6G sớm nhất. Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, đã nhận định rằng Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp".

Bằng chứng rõ nhất là sự thành lập Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC Barcelona 2026, quy tụ các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung và Siemens. Việt Nam vinh dự có ba đại diện tham gia là FPT, Viettel và VNG, cho thấy đất nước này không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là một cộng tác viên chiến lược trong cuộc chơi này.

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029. Đây là lộ trình rất tích cực so với các quốc gia khác, phản ánh sự sẵn sàng của Việt Nam trong nền tảng kỹ thuật cũng như khả năng thực thi.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong triển khai 6G

Mỗi quốc gia có cơ hội triển khai 6G đều có những lợi thế khác nhau. Việt Nam nổi bật với ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là nguồn nhân lực công nghệ. Việt Nam sở hữu một đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu tại các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu. Những kỹ sư này không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến nhất.

Thứ hai là khả năng triển khai thực tế. Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, đã nhấn mạnh: "Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao." Điểm khác biệt này là quan trọng, bởi vì không phải mọi quốc gia có doanh nghiệp có khả năng chuyển từ nghiên cứu lý thuyết thành sản phẩm thương mại.

Thứ ba là vai trò của các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT. Các đơn vị này không chỉ vận hành hạ tầng mạng lưới, mà còn trực tiếp tham gia vào phát triển và thử nghiệm công nghệ. Điều này tạo ra một vòng phản hồi tích cực, giúp các công ty viễn thông nhanh chóng nhận diện vấn đề và điều chỉnh chiến lược.

Hình ảnh đội kỹ sư Việt Nam làm việc trong phòng thí nghiệm công nghệ tiên tiến

Hình ảnh đội kỹ sư Việt Nam làm việc trong phòng thí nghiệm công nghệ tiên tiến

Qualcomm mở rộng chiến lược tại Việt Nam

Trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 9/4, Qualcomm đã thông báo một bước ngoặt quan trọng: mở rộng các sáng kiến công nghệ và tăng cường sự hiện diện của đội ngũ lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam. Quyết định này không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh sự công nhận về vai trò chiến lược của thị trường Việt Nam trong khu vực.

Qualcomm cũng đã mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực bao gồm trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, ô tô tự động và các thiết bị thông minh. Cách tiếp cận này cho thấy công ty đang định vị Việt Nam là một trung tâm phát triển công nghệ toàn diện, không chỉ là một thị trường tiêu thụ của hãng.

Sự hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT cho thấy Qualcomm nhận thức rõ về sức mạnh của hệ sinh thái công nghệ Việt Nam. Mỗi công ty này có lợi thế khác nhau: Viettel là nhà cung cấp viễn thông lớn nhất, VNPT là đối tác công nghệ công cộng, VNG là đơn vị chuyên về công nghệ phần mềm và internet, còn FPT là tập đoàn công nghệ toàn diện.

Hình ảnh đại diện Qualcomm tại sự kiện hợp tác với các công ty Việt Nam

Hình ảnh đại diện Qualcomm tại sự kiện hợp tác với các công ty Việt Nam

Từ AI inferencing đến AI-native: Nền tảng tương lai

Để triển khai được 6G AI-native, cần phải có nền tảng tính toán đủ mạnh. Tại MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200, một sự tiến bộ so với các thế hệ trước. Đặc biệt, Qualcomm đã chọn cách triển khai dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ. Điều này có ý nghĩa lớn vì nó cho phép triển khai quy mô lớn hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm năng lượng tốt hơn.

Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ AI200 này. Điều này mở ra cơ hội khổng lồ cho các lĩnh vực chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp, và phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt.

Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt là một ví dụ cụ thể. Ngôn ngữ Việt có những đặc điểm riêng biệt về cú pháp và ngữ pháp, do đó không thể chỉ dịch trực tiếp từ mô hình tiếng Anh. Việt Nam có cơ hội phát triển nền tảng AI riêng biệt, tối ưu cho ngôn ngữ mẹ đẻ, từ đó tạo ra các ứng dụng AI nhanh hơn và chính xác hơn cho người dùng Việt Nam.

Hình ảnh trung tâm dữ liệu với cơ sở hạ tầng AI hiệu năng cao

Hình ảnh trung tâm dữ liệu với cơ sở hạ tầng AI hiệu năng cao

"Make in Vietnam": Sản phẩm AI-native đầu tiên

Khi nói đến "Make in Vietnam" trong lĩnh vực công nghệ, Việt Nam có thể tham vọng sản xuất những sản phẩm AI-native độc lập, không chỉ dựa vào công nghệ nhập khẩu hoặc lắp ráp. Ông Thiều Phương Nam đã nhận định rằng Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam".

Danh sách các sản phẩm này bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI, camera AI, và điện thoại AI. Mỗi loại sản phẩm này đều có vai trò khác nhau. CPE phục vụ kết nối mạng thông minh, AI Box là máy tính nhỏ gọn chạy mô hình AI cục bộ, camera AI có khả năng nhận diện vật thể ngay tại vị trí, và điện thoại AI tích hợp những khả năng suy luận thông minh sẵn có.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Đây là sự kiện quan trọng vì nó đánh dấu sự công nhận của một nhà cung cấp chip hàng đầu thế giới rằng Việt Nam có đủ năng lực thiết kế và sản xuất thiết bị của riêng mình.

Hình ảnh tập hợp các sản phẩm AI-native từ CPE đến camera AI, thiết bị thông minh

Hình ảnh tập hợp các sản phẩm AI-native từ CPE đến camera AI, thiết bị thông minh

Phát triển Physical AI: Robot và các thiết bị tự động

Physical AI là một khía cạnh quan trọng của AI-native, bởi vì nó không chỉ liên quan đến xử lý dữ liệu, mà còn liên quan đến khả năng tương tác vật lý của các hệ thống. Việt Nam đang được định vị là một trung tâm phát triển physical AI mới nổi, đặc biệt trong lĩnh vực robotics.

Qualcomm đang hợp tác với một số công ty Việt Nam khác nhau để phát triển robot và các thiết bị tự động. Các đối tác chủ chốt bao gồm VinMotion, Viettel, VinRobotics, và VinDynamics. Mỗi công ty này mang đến những chuyên môn khác nhau, tạo nên một hệ sinh thái phát triển robot toàn diện.

VinMotion chuyên về công nghệ điều khiển chuyển động, VinRobotics tập trung vào thiết kế và lắp ráp, VinDynamics xử lý các khía cạnh động lực học và mô phỏng, còn Viettel mang đến sự hỗ trợ hạ tầng mạng và tích hợp hệ thống. Sự kết hợp này cho phép Việt Nam phát triển robot không chỉ có khả năng thực hiện các tác vụ cơ bản, mà còn có khả năng học hỏi và thích nghi với môi trường.

Điều này có ý nghĩa lớn cho tương lai, bởi vì robot thế hệ tiếp theo sẽ cần phải tích hợp AI vào từng khía cạnh của hoạt động. Robot chỉ biết thực hiện chuyển động được lập trình trước sẽ nhanh chóng trở nên lỗi thời khi nhu cầu của ngành công nghiệp và xã hội thay đổi.

Hình ảnh phòng thí nghiệm robotics tại một công ty Việt Nam, với các mô hình robot AI-native đang trong giai đoạn phát triển

Hình ảnh phòng thí nghiệm robotics tại một công ty Việt Nam, với các mô hình robot AI-native đang trong giai đoạn phát triển

Câu hỏi thường gặp

Tại sao 6G AI-native lại quan trọng hơn 5G thường?

Bởi vì 6G không chỉ cung cấp kết nối nhanh, mà tích hợp sẵn khả năng AI từ gốc mạng. Điều này cho phép các thiết bị xử lý dữ liệu cục bộ thay vì phải gửi lên đám mây, giảm độ trễ và bảo vệ quyền riêng tư.

Việt Nam có lợi thế gì để trở thành nước dẫn đầu triển khai 6G?

Việt Nam sở hữu nhân lực công nghệ hùng hậu, khả năng ứng dụng thực tế cao, và các doanh nghiệp viễn thông lớn (Viettel, VNPT) có thể vừa vận hành hạ tầng vừa tham gia phát triển công nghệ.

Điện thoại AI đầu tiên của Việt Nam sẽ khác gì so với điện thoại AI quốc tế?

Nó sẽ được tối ưu cho ngôn ngữ và nhu cầu người dùng Việt Nam, với mô hình ngôn ngữ tiếng Việt riêng biệt và khả năng xử lý tác vụ cục bộ mà không cần kết nối internet liên tục.

Khi nào Việt Nam mới có sản phẩm AI-native thương mại?

Theo lộ trình, Qualcomm và Viettel sẽ thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa từ năm 2029. Các sản phẩm như CPU, camera, và điện thoại AI sẽ theo sau.

Physical AI và robotics liên quan gì đến 6G AI-native?

Physical AI cần mạng 6G để có thể điều khiển các robot và thiết bị tự động với độ trễ cực thấp và độ tin cậy cao. Không có 6G, việc triển khai robot AI tự chủ quy mô lớn sẽ gặp khó khăn.